Zabawy na ferie zimowe w domu: 24 pomysły bez kosztów
Wybierzcie spośród 24 zabaw, które nie wymagają zakupów: ruchowych w domu, przy stole, na pamięć i uwagę oraz na dworze, także gdy nie ma śniegu. Na końcu jest plan na pięć dni, który można powtórzyć lub ułożyć po swojemu.
mgr Bartłomiej Kolawa, psycholog
Aktualizacja: ok. 10 min czytania

Zanim zaczniecie: trzy zasady na ferie w domu
- Stały rytm dnia, luźniejszy niż w szkole. Pobudka i sen mogą się przesunąć, ale niech będą o podobnych porach. Dzieciom łatwiej, gdy wiedzą, co będzie po obiedzie, a po feriach powrót do szkoły jest mniej bolesny.
- Ruch codziennie. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dzieciom w wieku 5-17 lat średnio co najmniej 60 minut aktywności fizycznej dziennie. W ferie łatwo to zebrać z zabawy ruchowej rano i wyjścia na dwór po obiedzie, nawet przy brzydkiej pogodzie.
- Nie wszystko musi być zaplanowane. Kilka stałych punktów dnia wystarczy. Chwila nudy często kończy się zabawą, którą dziecko wymyśli samo.
Zabawy ruchowe w domu
Na dni, gdy za oknem szaro, mokro albo bardzo zimno. Przed startem warto odsunąć stolik i schować to, co może się stłuc.
Tor przeszkód z poduszek
5-12 lat · poduszki, krzesła, koc
- Ułóżcie trasę: przejście pod krzesłami, przeskok nad poduszkami, czołganie pod kocem rozpiętym między dwoma krzesłami.
- Każdy przechodzi trasę na czas. Za drugim razem próbuje pobić własny wynik.
- Zamiana: teraz dziecko projektuje tor dla dorosłego.
Trudniej: Trasa tyłem albo z woreczkiem, skarpetką lub książką na głowie.
Zamrażarka
5-10 lat · muzyka
- Włączcie muzykę. Wszyscy tańczą.
- Gdy muzyka cichnie, wszyscy zamarzają jak lód w bezruchu.
- Kto się poruszy, robi trzy przysiady i tańczy dalej. Nikt nie odpada.
Trudniej: Na pauzę dorosły mówi nazwę zwierzęcia, a zamarznąć trzeba w jego pozie. To ćwiczy też hamowanie reakcji.
Kostka i podskoki
5-9 lat · kostka do gry albo karteczki z cyframi
- Przygotujcie sześć karteczek z ruchami: podskok, przysiad, obrót, pajacyk, skłon, marsz w miejscu.
- Rzut kostką mówi, ile razy, a wylosowana karteczka co.
- Na zmianę rzucają dziecko i dorosły. Liczycie na głos.
Śnieżki z gazet
5-12 lat · gazety albo zwinięte skarpetki, pudło
- Ulepcie „śnieżki” ze zgniecionych gazet albo zwiniętych skarpetek.
- Postawcie pudło albo kosz na pranie jako cel i zaznaczcie linię rzutu.
- Po każdej rundzie linia odsuwa się o krok. Liczycie trafienia.
Wersja: Bitwa na papierowe śnieżki zza kanapy. Na koniec wspólne sprzątanie na czas.
Joga zimowych zwierząt
5-10 lat · nic
- Pokażcie pozy: niedźwiedź (chód na czworakach), pingwin (drobne kroczki, ręce przy ciele), zając (skoki obunóż), sowa (stanie na jednej nodze).
- W każdej pozie pięć spokojnych oddechów, liczonych razem.
- Na koniec „śpiący niedźwiedź”: minuta leżenia w ciszy.
Kiedy: Dobra zabawa na wieczór, bo wycisza zamiast rozkręcać.
Zimowe kalambury
6-12 lat · karteczki
- Napiszcie na karteczkach zimowe hasła: lepienie bałwana, jazda na łyżwach, odśnieżanie, zjazd na sankach, picie gorącej herbaty.
- Kolejne osoby losują i pokazują hasło bez słów.
- Kto zgadnie, pokazuje następne.
Zabawy przy stole
Kartka, ołówek, nożyczki. Dobre na czas po obiedzie i dla dzieci, które chcą przez chwilę pobawić się samodzielnie.
Statki na kartce
8-12 lat · kartka w kratkę
- Każdy rysuje dwie plansze 10 na 10: swoją i przeciwnika. Kolumny oznaczcie literami, wiersze cyframi.
- Na swojej planszy każdy ukrywa statki: na przykład jeden czteromasztowiec, dwa trójmasztowce, trzy dwumasztowce i cztery jednomasztowce.
- Na zmianę strzelacie, podając pole, na przykład „B7”. Odpowiedź: pudło, trafiony albo zatopiony.
Państwa-miasta w wersji zimowej
8-12 lat · kartka, ołówek
- Wybierzcie kategorie: państwo, miasto, zwierzę, coś zimowego, jedzenie, imię.
- Jedna osoba liczy w myślach alfabet, druga mówi „stop”. Wypada litera.
- Wszyscy wpisują słowa na tę literę. Kto pierwszy skończy, mówi „stop” i liczycie punkty.
Płatki śniegu z papieru
5-12 lat · kartka, nożyczki
- Kwadrat z kartki złóżcie na pół w trójkąt, potem jeszcze raz i jeszcze raz.
- Wycinajcie trójkąty, półkola i ząbki na brzegach, nie przecinając całego złożenia.
- Rozłóżcie i przyklejcie płatek do okna. Każdy wychodzi inny.
Wskazówka: Młodsze dzieci wycinają razem z dorosłym. Przy okazji dobra rozmowa o symetrii: dlaczego wzór powtarza się dookoła?
Domowe memory zimowe
5-9 lat · kartki, kredki
- Potnijcie kartki na 12 równych kawałków.
- Narysujcie sześć par zimowych obrazków: bałwan, rękawiczka, sanki, choinka, czapka, płatek śniegu.
- Grajcie w pary. Mówcie na głos, gdzie co leży: „sanki były w rogu”.
Więcej: Więcej zabaw na pamięć jest w artykule ćwiczenia na pamięć dla dzieci.
Komiks z ferii
6-12 lat · kartka, kredki
- Podzielcie kartkę na cztery kadry.
- Dziecko rysuje, co wydarzyło się dziś: początek, dwa środkowe momenty i koniec.
- Dymki z tekstem wpisuje samo albo dyktuje dorosłemu.
Po co: Opowiadanie po kolei, od początku do końca, to umiejętność przydatna w szkole przy każdym wypracowaniu.
Kropki
6-12 lat · kartka w kratkę
- Narysujcie siatkę kropek, na przykład 5 na 5.
- Na zmianę łączycie dwie sąsiednie kropki kreską.
- Kto zamknie kwadrat, wpisuje w niego swój inicjał i rysuje jeszcze raz. Wygrywa ten, kto ma więcej kwadratów.
Zabawy na pamięć i uwagę
Krótkie, po kilka minut, dobre na wieczór albo do samochodu. Przy każdej warto zacząć łatwo i utrudniać, gdy idzie dobrze.
Pakuję walizkę na narty
5-12 lat · nic
- Pierwsza osoba mówi: „Pakuję walizkę na narty i biorę czapkę”.
- Następna powtarza całość i dodaje swoją rzecz: „…biorę czapkę i gogle”.
- Gra toczy się, dopóki ktoś nie pomyli kolejności. Wtedy zaczynacie od nowa.
Co zniknęło z tacy?
5-8 lat · kilka przedmiotów, taca
- Połóżcie na tacy pięć zimowych rzeczy: rękawiczkę, szalik, czapkę, łyżeczkę do herbaty, szyszkę.
- Dziecko patrzy przez 20 sekund i nazywa każdą rzecz na głos.
- Zamyka oczy, a dorosły zabiera jedną rzecz. Co zniknęło?
Trudniej: Siedem przedmiotów albo dwa zabrane naraz.
Uszy na sygnał
5-10 lat · lista słów
- Dorosły czyta powoli listę słów.
- Dziecko klaszcze tylko wtedy, gdy usłyszy coś zimowego: śnieg, sanki, szalik.
- Przy innych słowach siedzi cicho.
Trudniej: Klaśnięcie przy zimowych słowach, tupnięcie przy letnich, a przy pozostałych nic.
Detektyw w pokoju
6-12 lat · nic
- Dziecko przez minutę uważnie ogląda pokój.
- Wychodzi, a dorosły zmienia trzy rzeczy: przestawia kubek, odwraca poduszkę, otwiera szufladę.
- Dziecko wraca i szuka zmian. Potem zamiana ról.
Do druku: Przy stole możecie pobawić się w to samo na darmowych kartach „Znajdź różnice”. Na wydruku porównujecie dwie plansze z kształtami; odpowiedzi są na końcu PDF.
Zimowe zagadki
5-12 lat · lista zagadek
- Wybierzcie zagadki dopasowane do wieku.
- Czytajcie powoli i dawajcie czas do namysłu.
- Po odpowiedzi pytajcie: „Skąd wiesz?”.
Gdzie: Gotowa lista z odpowiedziami, według wieku, jest w artykule zagadki świąteczne dla dzieci.
Robot wykonuje polecenia
5-10 lat · nic
- Dziecko jest robotem, który robi dokładnie to, co słyszy, w tej samej kolejności.
- Zacznijcie od dwóch poleceń: „Dwa kroki do przodu, dotknij drzwi”.
- Gdy się udaje, dodawajcie kolejne. Potem dziecko programuje dorosłego.
Więcej: Więcej o tym, dlaczego dłuższe polecenia uciekają z głowy, piszę w artykule dziecko zapomina polecenia.
Zabawy na dworze, ze śniegiem i bez
Polskie zimy bywają bez śniegu, dlatego zabawy, które go wymagają, mają też wersję na szary, mokry dzień.
Tropy
5-12 lat · nic
- Szukajcie śladów na śniegu: ptaków, psów, kotów, ludzi. Czyje to i dokąd prowadzą?
- Zostawcie własne tropy: chód tyłem, skoki, drobne kroczki. Druga osoba zgaduje, jak powstały.
Bez śniegu: Jedna osoba układa z patyków strzałki prowadzące do ukrytej szyszki, druga idzie tropem.
Rzeźby ze śniegu
5-12 lat · rękawiczki
- Zamiast bałwana ulepcie coś innego: żółwia, gąsienicę, zamek, smoka.
- Oczy i ozdoby z kamyków, szyszek i patyków.
- Zróbcie zdjęcie i porównajcie, ile rzeźba przetrwała następnego dnia.
Bez śniegu: Obrazek na ziemi z patyków, szyszek, kamieni i liści.
Lodowe ozdoby
5-12 lat · pokrywka lub foremka, woda, sznurek
- Do płaskiej foremki albo pokrywki włóżcie liście, szyszki, igliwie.
- Zalejcie wodą, włóżcie pętlę ze sznurka i zostawcie na mrozie na noc.
- Rano wyjmijcie lodowy medalion i powieście na gałęzi.
Bez mrozu: Zamrażarka też działa. Ozdoba wytrzyma na dworze tak długo, jak mróz.
Spacerowe bingo
5-12 lat · kartka, ołówek
- Narysujcie planszę 3 na 3 i wpiszcie lub narysujcie rzeczy do znalezienia: szyszka, ptak, czerwone drzwi, komin z dymem, pies, coś okrągłego, czapka z pomponem, kałuża albo sopel, ślad buta.
- Na spacerze skreślacie to, co udało się zobaczyć.
- Trzy w linii to bingo, a cała plansza to wielkie bingo.
Celowanie
6-12 lat · nic
- Narysujcie patykiem na śniegu tarczę z trzema kołami.
- Rzucajcie śnieżkami z ustalonej linii. Środek to 3 punkty, kolejne koła 2 i 1.
- Po każdej rundzie linia odsuwa się o krok.
Bez śniegu: Tarcza z patyków na trawie i rzuty szyszkami.
Zimowi obserwatorzy ptaków
6-12 lat · kartka, ołówek
- Przez dziesięć minut w parku albo przy oknie liczcie ptaki, które widać.
- Zapiszcie albo narysujcie, jakie to były ptaki i co robiły.
- Po powrocie sprawdźcie w książce albo w internecie, jak się nazywają te, których nie znacie.
Wersja: Ta sama obserwacja w kolejnych dniach ferii pokazuje, które ptaki są stałymi gośćmi.
Prosty plan na 5 dni ferii
Każdy dzień ma cztery punkty: ruch rano, coś przy stole przed południem, dwór po obiedzie i spokojna zabawa na pamięć lub uwagę wieczorem. Numery odsyłają do zabaw wyżej. Wybierzcie z niego tyle zabaw, na ile macie ochotę i czas.
Dzień 1: Zimowy start
- Rano: ruch:
- Zamrażarka (2)
- Przed południem: przy stole:
- Płatki śniegu z papieru (9)
- Po obiedzie: na dworze:
- Spacerowe bingo (22)
- Wieczorem: pamięć i uwaga:
- Pakuję walizkę na narty (13)
Dzień 2: Dzień detektywa
- Rano: ruch:
- Tor przeszkód z poduszek (1)
- Przed południem: przy stole:
- Statki (7) albo Kropki (12)
- Po obiedzie: na dworze:
- Tropy (19)
- Wieczorem: pamięć i uwaga:
- Detektyw w pokoju (16)
Dzień 3: Dzień sportu
- Rano: ruch:
- Kostka i podskoki (3)
- Przed południem: przy stole:
- Państwa-miasta (8) albo Domowe memory (10)
- Po obiedzie: na dworze:
- Rzeźby ze śniegu (20) albo obserwacja ptaków (24)
- Wieczorem: pamięć i uwaga:
- Joga zimowych zwierząt (5)
Dzień 4: Dzień twórczy
- Rano: ruch:
- Zimowe kalambury (6)
- Przed południem: przy stole:
- Komiks z ferii (11)
- Po obiedzie: na dworze:
- Lodowe ozdoby (21), zostają na noc na mrozie
- Wieczorem: pamięć i uwaga:
- Co zniknęło z tacy? (14)
Dzień 5: Wielki finał
- Rano: ruch:
- Turniej śnieżek z gazet (4)
- Przed południem: przy stole:
- Rodzinny turniej w Kropki (12)
- Po obiedzie: na dworze:
- Wieszanie lodowych ozdób i Celowanie (23)
- Wieczorem: pamięć i uwaga:
- Wieczór zagadek (17) i Robot wykonuje polecenia (18)
W drugim tygodniu możecie powtórzyć ulubione dni albo pozwolić dziecku ułożyć plan samodzielnie.
Bezpiecznie na dworze zimą
- Ubranie na cebulkę i zapasowe rękawiczki. Mokre rękawiczki szybko odbierają chęć do zabawy.
- Przerwa na ogrzanie i ciepłe picie, gdy dziecko zaczyna marznąć albo robi się markotne.
- Nie wchodźcie na lód na stawach, rzekach i jeziorach. Ślizgawka tylko na lodowisku.
- Zjazdy na sankach z dala od ulic, drzew i ogrodzeń.
- O zmroku odblaski na kurtce i plecaku, także w mieście.
A ekran? Krótko i z wyraźnym końcem
Ferie to czas, gdy ekran najłatwiej zajmuje całe popołudnie. Pomaga stała pora, na przykład po powrocie z dworu, i umowa, że koniec oznacza koniec odcinka albo poziomu. Więcej o zaleceniach według wieku i o domowej umowie ekranowej piszę w artykule ile czasu przed ekranem dla dziecka.
Jeśli część tego czasu ma przypaść na gry, warto wybrać takie, które mają krótką sesję, nie mają reklam i ćwiczą coś przy okazji. W NeuroZabawach pojedyncza gra trwa kilka minut, a poziom dopasowuje się do dziecka. Część gier, w tym dwie poniżej, jest dostępna bez opłat na zawsze, a na stronie głównej można zagrać w krótkie demo bez zakładania konta. Uwzględnij grę w ustalonym czasie przed ekranem.
Chór zwierzakówPremium5-12 latzwierzaki śpiewają melodię, a dziecko powtarza ją po kolei; pamięć słuchowa i kolejności
Zobacz, jak działa Chór zwierzaków
Safari: złap zwierzębez opłat5-10 latwypatrywanie zwierząt ukrytych w trawie i omijanie reszty; uwaga wzrokowa
Zobacz, jak działa Safari: złap zwierzę
Najczęstsze pytania rodziców
Jak zorganizować ferie w domu, gdy rodzice pracują?
Pomaga plan ustalony wieczorem dzień wcześniej, z zabawami, które dziecko zna i może robić samo albo z rodzeństwem: komiks, płatki śniegu, statki, tor przeszkód. Jedna wspólna zabawa wieczorem, choćby kwadrans, daje dziecku poczucie, że ferie są też czasem z rodzicem. Ekran lepiej zaplanować w stałych porach niż zostawiać jako domyślną odpowiedź na nudę.
Ile ruchu potrzebuje dziecko w ferie?
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dzieciom i młodzieży w wieku 5-17 lat średnio co najmniej 60 minut dziennie aktywności fizycznej o umiarkowanej lub dużej intensywności. W ferie łatwo to zebrać z kilku krótszych części: zabawy ruchowej rano i wyjścia na dwór po obiedzie.
Co robić w ferie, gdy nie ma śniegu?
Większość zabaw na dworze ma wersję bez śniegu: tropy ze strzałek z patyków, obrazki z szyszek i liści, spacerowe bingo, obserwacja ptaków, celowanie szyszkami. Szary dzień to też dobra pora na tor przeszkód w domu i zabawy przy stole.
Czy to źle, że dziecko w ferie się nudzi?
Nie. Chwila nudy często poprzedza zabawę wymyśloną samodzielnie, a to cenna umiejętność. Plan na ferie nie musi wypełniać każdej godziny. Wystarczy kilka stałych punktów dnia i trochę swobodnego czasu między nimi.
Ile czasu przed ekranem w ferie?
Nie ma jednej liczby dla dzieci w wieku szkolnym. Ważniejsze jest, żeby ekran nie wypierał snu, ruchu i zabawy z innymi. W ferie dobrze sprawdza się stała pora na ekran, na przykład po powrocie z dworu, i wyraźny koniec. Więcej o zaleceniach według wieku piszę w osobnym artykule o czasie przed ekranem.

Na szary dzień: kilka minut gry z wyraźnym końcem
3 gry są dostępne bez opłat, bez reklam, a dzienny limit czasu ustawiasz w profilu dziecka.
Zacznij za darmo →Czytaj dalej
Źródła
- Bull, F. C., Al-Ansari, S. S., Biddle, S. i in. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. British Journal of Sports Medicine, 54(24), 1451-1462. doi:10.1136/bjsports-2020-102955
Artykuł ma charakter edukacyjny. Przy zabawach ruchowych i na dworze dorosły dba o bezpieczeństwo.

